Izrada enciklopedija predstavlja kolektivni intelektualni poduhvat koji zahtijeva visok stepen naučne stručnosti i bogato leksikografsko iskustvo. To iskustvo u Crnoj Gori datira još iz vremena izrade Enciklopedije Jugoslavije. Prvo izdanje Enciklopedije Jugoslavije (1955–1971) Leksikografskog zavoda FNRJ (od 1962. Jugoslovenski leksikografski zavod, danas Leksikografski zavod „Miroslav Krleža“) samo je fragmentarno pokrivalo Crnu Goru, kroz pojedinačne članke o gradovima, ličnostima i događajima, ali nije sadržavalo objedinjenu enciklopedijsku odrednicu o Crnoj Gori. Tek u drugom izdanju (1980–1990) sistematski su obrađene odrednice Crna Gora i Crnogorci. U pripremi drugog izdanja, uz Centralnu redakciju u Zagrebu, formirane su i republičke redakcije, među njima i Redakcija za Crnu Goru, sa sjedištem u Titogradu. Drugo izdanje sadrži članak Crna Gora, u kojoj su prikazani geografski, istorijski, privredni i kulturni aspekti republike (objavljen u knjizi 2, Bje–Crn, 1982, str, 697–776 i u knjizi 3, 1984, str. 1–52) i članak Crnogorci, s naglaskom na etnogenezu, istorijske procese i kulturne osobenosti. (objavljen u knjizi 3, Crn–Đ, str. 58–145).
Ideja o izradi Enciklopedije Crne Gore javila se 1969. godine, kada je grupa crnogorskih intelektualaca i političkih predstavnika pokrenula inicijativu za stvaranje kapitalnog djela koje bi objedinjavalo naučno, kulturno i društveno stvaralaštvo Crne Gore. Inicijativni odbor uputio je zahtjev Skupštini SR Crne Gore za donošenje posebnog zakona kojim bi se regulisala izrada Enciklopedije Crne Gore. Poseban motiv za pokretanje projekta ležao je u činjenici da su istorija, kultura i nacionalni razvitak Crne Gore u dotadašnjim enciklopedijama i udžbenicima bili nepotpuno i često nenaučno predstavljeni.
Prvi pokušaj izrade Enciklopedije Crne Gore javio se 1980. godine osnivanjem Leksikografskog zavoda Crne Gore. Zakonom o Leksikografskom zavodu (1980) definisano je da Zavod preuzima poslove izrade Enciklopedije Crne Gore, publikacija leksikografskog i bibliografskog karaktera, te saradnju na srodnim jugoslovenskim i međunarodnim projektima.Zavod je počeo s radom 1982. godine, a ubrzo nakon toga imenovani su Savjet i Redakcija. Bilo je predviđeno da Enciklopedija obuhvati sedam tomova i oko 15.000 enciklopedijskih jedinica, sa posebnim dodatkom za dopune i ispravke. Rad se zasnivao na izradi alfabetara po tematskim oblastima, čiji je objedinjeni oblik – Opšti alfabetar – trebalo da postane osnova za pisanje članaka. Do 1987. izrađeni su alfabetari za tri velika područja: društvene nauke, kulturu i umjetnost, te prirodno-matematičke i tehničke nauke. U maju 1988. Zavod je objavio da Opšti alfabetar ima 9.929 jedinica, s procjenom da će konačna verzija sadržati oko 12.500. Planirano je da prvi tom izađe 1992. godine, a posljednji do kraja decenije. Međutim, Leksikografski zavod je 1989. praktično prestao s radom zbog finansijskih problema. Pokušaj spajanja sa privrednim subjektom „Monteks“ nije donio rezultate. Skupština Republike Crne Gore je 29. juna 1991. donijela Zakon o prestanku rada Zavoda. Članom 2 ovog Zakona poslovi Zavoda preneseni su na Crnogorsku akademiju nauka i umjetnosti (CANU).
Drugi pokušaj izrade Enciklopedije Crne Gore javio se 1996. godine, u okviru Crnogorske akademije nauka i umjetnosti. Skupštin CANU donijela je odluku o priređivanju i izradi Enciklopedije Crne Gore, kao svog višegodišnjeg i kapitalnog projekta. Imenovni su Redakcija i Savjet (kasnije preimenovan u Uređivački odbor), usvojena je Koncepcija i nomenklatura 22 tematske oblasti i 79 struka. Tada je Enciklopedija Crne Gore okarakterisana kao prvorazredna kulturna potreba svih sadašnjih i budućih stanovnika Crne Gore (Priređivanje Enciklopedije Crne Gore, CANU, Podgorica, 1999). Bilo je planirano da se projekat realizuje u roku od 5 godina, u tri enciklopedijska toma i da se štampa u 3 toma. Do 1998. izrađen je Opšti Azbučnik. Azbučnik za I tom (A-I) sadržao je 4.060 odrednica. Napisani su tekstovi za 3.047 odrednica ili 75% ukupnog sadržaja prvog toma. Azbučnik II toma sadržao je 3.884 odrednice, a azbučnik III toma 2.654 odrednice. Međutim, Budžetom Republike Crne Gore za 2000. godinu obustavljeno je finansiranje projekta i zaustavljene su aktivnosti na Enciklopediji Crne Gore.
Od pojave ideje o ECG (1969), sadržaj, uloga i namjena encikolpedija su se promijenili. Globalizacijom i pojavom interneta i razvoja informativnih tehnologija, enciklopedije su dobile novi oblik i novu ulogu.