Naučni skup “230 godina od donošenja Stege“

Naučni skup posvećen 230-godišnjici donošenja Stege, koji će 29. aprila 2026. godine organizovati Crnogorska akademija nauka i umjetnosti i Udruženje pravnika Crne Gore, predstavlja jedan od najznačajnijih događaja za očuvanje pravne kulture i istorijskog identiteta Crne Gore. Poseban značaj dobija u kontekstu jubileja koji se obilježavaju iste godine – 20 godina od obnove državnosti Crne Gore i 55 godina od osnivanja Crnogorske akademije nauka i umjetnosti.

Stega, donesena 1796. godine, predstavlja prvi pisani zakonski akt u novijoj crnogorskoj istoriji. Ona nije bila samo pravni dokument, već i moralni i odbrambeni pakt koji je:

• ujedinio crnogorska plemena u borbi za slobodu;
• učvrstio svijest o potrebi uspostavljanja državno-pravnog poretka;
• postavio temelj za kasniji Zakonik opšti crnogorski i brdski (1798), poznatiji kao Petrov zakonik.

Od ovog skupa se očekuje da ne bude samo puka proslava prošlosti, već i temeljna stručna analiza sa višestrukim ciljevima:

1. identitetski značaj: kroz saradnju CANU i Udruženja pravnika, potrebno je naučno verifikovati da Stega označava prelaz sa običajnog prava na pisano zakonodavstvo, što predstavlja ključni dokaz državnog kontinuiteta Crne Gore;
2. pravni kontinuitet: Stega propisuje odgovornost  i moralnu obavezu prema zajednici;
3. institucionalna saradnja: činjenica da su suorganizatori ovog skupa najviša naučna ustanova u državi (CANU) i najstarija strukovna asocijacija (Udruženje pravnika) daje ovom jubileju poseban akademski legitimitet.
4. edukacija i izdavaštvo: ovaj skup će rezultirati zbornikom radova koji će predstavljati trajni izvor za buduće generacije pravnika, istoričara, politikologa, etičara i drugih pripadnika naučne zajednice.

Održavanje ovog skupa potvrđuje da Stega nije samo jedan od brojnih istorijskih dokumenata, već i „temeljni kamen” crnogorske državnosti. Ona simbolizuje prelaz iz plemenske razjedinjenosti i nesloge ka organizovanijem društvu. Naučna obrada ovog značajnog istorijskog dokumenta, kao prvog zakonskog akta, podsjeća savremeno crnogorsko društvo na važnost vladavine prava i građanske solidarnosti.

Predsjednik Organizacionog odbora

Akademik Zoran P. Rašović

Program naučnog skupa "230 godina od donošenja Stege"