U izuzetno konkurentnom pozivu LIFE-2025-CET-LOCAL, na koji su podnijeta 43 projektna predloga, od kojih su samo četiri odabrana za finansiranje, projekat TALA-IMPACT dobio je pozitivnu ocjenu i obezbijedio finansijsku podršku za implementaciju.
Ovaj projekat, koji koordinira Regionalna energetska agencija sjeverozapadne Hrvatske (REGEA), podržava izradu planova za grijanje i hlađenje u pet evropskih gradova sa različitim energetskim sistemima: Zagrebu, Budimpešti, Bukureštu, Skoplju i Podgorici. Zajedno, ovi gradovi obuhvataju gotovo 5 miliona stanovnika i suočavaju se sa širokim spektrom izazova u oblasti grijanja i hlađenja – od velikih sistema daljinskog grijanja do gradova koji uopšte nemaju takvu mrežu. U prosjeku, grijanje i hlađenje čine više od 50% konačne potrošnje energije u gradovima, dok strateško planiranje u centralnoj i jugoistočnoj Evropi i dalje ostaje ograničeno. Kroz projekat TALA-IMPACT biće ponuđena rješenja za grijanje i hlađenje na nivou gradova, zasnovana na detaljnim procjenama potražnje, mapiranju postojeće infrastrukture i analizi lokalnih resursa.
Sa stanovišta društva i javnog zdravlja, takvi planovi pomažu u smanjenju energetske siromaštine, poboljšanju kvaliteta vazduha i smanjenju učestalosti respiratornih bolesti, dok sa finansijskog i ekonomskog stanovišta doprinose stabilnosti cijena, smanjenoj zavisnosti od fosilnih goriva i efikasnijoj mobilizaciji javnih i privatnih investicija. Širi ekonomski i industrijski uticaji uključuju jačanje lokalnih vrijednosnih lanaca, otvaranje radnih mjesta u oblasti primjene obnovljive energije i renoviranja zgrada, te povećanje urbane konkurentnosti. Istovremeno, ekološke koristi proizilaze iz smanjenja emisije gasova sa efektom staklene bašte, kao i iz sistematskog korišćenja lokalnih obnovljivih izvora energije i otpadne toplote. Na taj način, planovi za grijanje i hlađenje postaju kamen temeljac integrisanog, pravednog i otpornog urbanog razvoja širom Evrope. Pilot-gradovi koji su obuhvaćeni ovim projektom poslužiće kao dobar primjer drugim gradovima, na nacionalnom i regionalnom nivou. Pilot-prestonice će ojačati kapacitete za lokalno energetsko planiranje, identifikovati prioritetna ulaganja i pružiti replikabilne metodologije za druge evropske gradove koji rade na dekarbonizaciji sistema grijanja i hlađenja. Strategijsko planiranje zasnovano na ovim planovima ključno je za ostvarenje dugoročnih, pristupačnih i klimatski neutralnih energetskih gradova širom Evrope.
Cijenimo inicijativu Sekretarijata za planiranje prostora i održivi razvoj Glavnog grada Podgorice, koji je preporučio Akademiju i ENEKO centar za učešće u ovom projektu. Time ćemo zajednički pokazati našu posvećenost odgovornom odnosu prema životnoj sredini, kroz održivo energetsko planiranje i ostvarivanje ciljeva Evropske unije u pogledu smanjenja emisija CO₂.